Πριν υπάρξει η μόδα, πριν ο άνθρωπος υφάνει το πρώτο ύφασμα, υπήρχε ήδη ένα πρότυπο ομορφιάς. Η νέα έκθεση του Jeff Koons στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης μάς καλεί να το ανακαλύψουμε ξανά. Με τη Balloon Venus (Lespugue), που παρουσιάζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, επιστρέφει σε ένα από τα αρχαιότερα σύμβολα της ανθρώπινης ιστορίας, την περίφημη Αφροδίτη του Lespugue, ένα προϊστορικό ειδώλιο ηλικίας περίπου 25.000 ετών.
Η επιλογή του δεν είναι τυχαία. Η μικροσκοπική αυτή μορφή δεν εξυμνεί το ένδυμα, ούτε τον στολισμό. Πολύ πριν υπάρξει η μόδα, το ίδιο το γυναικείο σώμα αποτελούσε ήδη το απόλυτο σύμβολο ομορφιάς, γονιμότητας και ζωής.
Πριν από τη μόδα υπήρχε η ανθρώπινη μορφή
Σήμερα η εικόνα μιας γυναίκας συνοδεύεται από ρούχα, κοσμήματα, μακιγιάζ και αξεσουάρ. Στην προϊστορία όμως δεν υπήρχε τίποτα από αυτά. Η Αφροδίτη του Lespugue παρουσιάζει μόνο το σώμα. Τους έντονους γοφούς, το στήθος, την κοιλιά, τους όγκους που συνδέονται με τη μητρότητα και τη συνέχεια της ζωής. Δεν πρόκειται για ένα πορτρέτο μιας συγκεκριμένης γυναίκας αλλά για μια πανανθρώπινη εικόνα δημιουργίας. Ίσως γι’ αυτό εξακολουθεί να συγκινεί ακόμη και σήμερα. Ο Jeff Koons δεν προσπαθεί να την εκσυγχρονίσει. Τη μεταφέρει στον δικό του κόσμο, χρησιμοποιώντας το πιο αναπάντεχο υλικό, το μπαλόνι.
Από το παιδικό παιχνίδι σε ένα διαχρονικό σύμβολο
Στην έκθεση αποκαλύπτεται για πρώτη φορά κάτι που συνήθως μένει κρυφό από το κοινό. H ίδια η διαδικασία δημιουργίας του έργου. Τα πρωτότυπα σχέδια δείχνουν πως η Balloon Venus δεν γεννήθηκε αυθόρμητα. Ο Koons ξεκινά από απλές καμπύλες και οβάλ σχήματα, σημειώνοντας πάνω τους κάθε μέρος του σώματος, κεφάλι, στήθος, χέρια, κοιλιά, γοφούς, πόδια.
Στη συνέχεια κατασκευάζει μικρά τρισδιάστατα μοντέλα από πραγματικά μπαλόνια. Τα φωτογραφίζει από όλες τις πλευρές, τα εξετάζει ακόμη και με ακτινογραφίες για να καταγράψει τους εσωτερικούς κόμπους και τις συστροφές τους και, τέλος, τα μετατρέπει σε ψηφιακά μοντέλα υψηλής ακρίβειας πριν αποκτήσουν τη μνημειακή τους μορφή. Η διαδικασία θυμίζει περισσότερο βιομηχανικό σχεδιασμό παρά παραδοσιακή γλυπτική.
Η ομορφιά δεν χρειάζεται διακόσμηση
Αυτό που κάνει τη Balloon Venus τόσο ενδιαφέρουσα είναι ότι, παρά τη σύγχρονη αισθητική της, παραμένει πιστή στην ουσία του αρχαίου ειδωλίου. Δεν υπάρχουν ρούχα. Δεν υπάρχουν κοσμήματα. Δεν υπάρχει styling. Το ίδιο το σώμα είναι το έργο τέχνης. Και ίσως αυτή να είναι η πιο δυνατή υπενθύμιση σε μια εποχή όπου η εικόνα αλλάζει καθημερινά μέσα από φίλτρα, τάσεις και αμέτρητες επιλογές ένδυσης. Η ανθρώπινη μορφή υπήρξε το πρώτο και διαχρονικότερο πρότυπο αισθητικής.
Η πρώτη «αναφορά» στη μόδα;
Ένα ακόμη στοιχείο που κάνει την Αφροδίτη του Lespugue τόσο γοητευτική είναι ότι εξακολουθεί να γεννά ερωτήματα. Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ότι οι παράλληλες χαράξεις στο πίσω μέρος του ειδωλίου δεν είναι διακοσμητικές, αλλά απεικονίζουν ένα υφαντό ένδυμα ή μια πλεκτή φούστα γύρω από τους γοφούς. Αν αυτή η ερμηνεία είναι σωστή, τότε πρόκειται για μία από τις αρχαιότερες απεικονίσεις ενδύματος στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ακόμη όμως και τότε, το ύφασμα δεν είναι ο πρωταγωνιστής. Το βλέμμα οδηγείται στη γυναικεία μορφή, που παραμένει το σύμβολο της γονιμότητας, της ζωής και της δημιουργίας. Ίσως τελικά η πρώτη σχέση της μόδας με την τέχνη να γεννήθηκε πριν από περίπου 25.000 χρόνια.
Όταν η τέχνη συναντά τη μόδα
Δεν είναι τυχαίο ότι το έργο του Jeff Koons έχει επηρεάσει τη σύγχρονη οπτική κουλτούρα όσο λίγοι καλλιτέχνες. Οι γυαλιστερές επιφάνειες, οι έντονοι όγκοι και η παιχνιδιάρικη αισθητική του έχουν συνομιλήσει με τη μόδα, τη φωτογραφία, τη διαφήμιση και το design.
Η Balloon Venus, όμως, πηγαίνει ένα βήμα πιο πέρα. Μας υπενθυμίζει ότι πριν από κάθε δημιουργία μόδας υπήρξε το σώμα. Πριν από κάθε couture φόρεμα υπήρξε η ανθρώπινη σιλουέτα. Και πριν από κάθε αισθητικό κανόνα υπήρξε μια γυναίκα που, πριν από 25.000 χρόνια, αποτυπώθηκε όχι για όσα φορούσε, αλλά για αυτό που συμβόλιζε. Tη ζωή, τη δημιουργία και τη συνέχεια του ανθρώπου.
Διαβάστε επίσης : Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη: Το αμάνικο δεν έχει ηλικία
