Το σινεμά δεν είναι απλώς ψυχαγωγία· είναι ένα παράθυρο στον κόσμο, ένα εργαλείο ενσυναίσθησης και μια αφορμή για ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές γενιές.
Με αφορμή τη φετινή διοργάνωση του Παιδικού & Εφηβικού Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας, η Διευθύντριά του, Καλλιόπη Χαραλάμπους, μιλά στο okmag για την πολυαναμενόμενη αυτή κινηματογραφική γιορτή.
Φέτος το Φεστιβάλ επιλέγει ως κεντρικό σύνθημα τη φράση “Κοίτα με”. Πώς αφουγκραστήκατε αυτή την ανάγκη των παιδιών και των εφήβων της “γενιάς του scrolling” και με ποιον τρόπο ο κινηματογράφος μπορεί να μετατρέψει την ψηφιακή απομόνωση σε ουσιαστική σύνδεση;
Το «Κοίτα με» είναι μια διαχρονική ανάγκη των παιδιών και των εφήβων. Σήμερα, απλώς, με τις φωτογραφίες τους, τα βίντεο και τα edits, υπάρχει μια διαρκής και αμφίδρομη παρακολούθηση. Αναρωτιέμαι, όμως: τα κοιτάμε αληθινά; Αφήνουμε αυτό το ερώτημα ανοιχτό, για να το σκεφτούμε όλοι.
Διανύετε την 9η χρονιά της διοργάνωσης και το Φεστιβάλ αγκαλιάζει όλο και περισσότερες περιοχές και χώρους της Αθήνας (όπως το Μέγαρο Μουσικής, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης κ.ά.). Ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα για την περαιτέρω ανάπτυξη του θεσμού στα επόμενα χρόνια;
Ο θεσμός έχει αναπτυχθεί ανέλπιστα και ραγδαία μέσα σε εννέα χρόνια, και αυτό μας γεμίζει χαρά. Δεν πρόκειται για προσωπικό όραμα. Το Φεστιβάλ είναι το αποτέλεσμα μιας βαθιάς πεποίθησης ολόκληρης της ομάδας: ότι τα παιδιά και οι έφηβοι δικαιούνται να έχουν έναν ανοιχτό χώρο έκφρασης, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής τους ή τις συνθήκες της ζωής τους. Είναι ένα φεστιβάλ για όλα τα παιδιά και για όλες τις οικογένειες.
Δίνετε ιδιαίτερη έμφαση σε δράσεις όπως το “Όλοι στο Κάδρο” για άτομα με αναπηρία και το νέο πρόγραμμα “Action! for Autism”. Πόσο έτοιμος είναι ο οπτικοακουστικός τομέας στην Ελλάδα να ενσωματώσει ισότιμα αυτά τα άτομα και ποιος είναι ο ρόλος του Φεστιβάλ σε αυτή τη μετάβαση;
Πέρα από το να προβάλλουμε ταινίες και να ψυχαγωγούμε τα παιδιά και τους νέους, αισθανόμαστε ότι, λόγω του κοινού μας, έχουμε παράλληλα και έναν εκπαιδευτικό ρόλο.
Για παράδειγμα, στο «Όλοι στο Κάδρο», παιδιά ηλικίας 10–12 ετών αναλαμβάνουν φέτος, για πρώτη φορά, τα ίδια την ακουστική περιγραφή μιας ταινίας, δηλαδή δεν είναι απλώς θεατές της. Αυτό έχει ιδιαίτερη εκπαιδευτική αξία, γιατί δεν μιλάμε απλώς για την αναπηρία, αλλά δίνουμε τη δυνατότητα στα παιδιά να αντιληφθούν βιωματικά τι σημαίνει για ένα άτομο με οπτική αναπηρία να μπορεί να παρακολουθήσει ένα οπτικοακουστικό έργο.
Στο «Action! for Autism», ηθοποιοί με αυτισμό και νευροτυπικοί ηθοποιοί συνεργάζονται ισότιμα στη μεταγλώττιση. Αυτή η διαδικασία είναι εκπαιδευτική και για τις δύο πλευρές.
Δείχνουμε στην πράξη πώς μπορούμε όλοι να συμμετέχουμε στην πολιτιστική διαδικασία, χωρίς να περιοριζόμαστε σε θεωρητικές αναφορές στην ισότιμη πρόσβαση. Σε αυτή την προσπάθεια έχουμε πολύτιμους συνεργάτες ως συμβούλους προσβασιμότητας, καθώς και την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, του ΕΚΚΟΜΕΔ, του ΟΠΑΝΔΑ του Δήμου Αθηναίων και, φυσικά, της ΔΕΗ, του μεγάλου μας χορηγού.
Στο πρόγραμμα βλέπουμε ενότητες διαμορφωμένες από μαθητές (Kids’ & Teens’ Picks), αλλά και την Κριτική Επιτροπή Παιδιών (Kids Jury). Πόσο σημαντικό είναι για εσάς να μην επιλέγουν μόνο οι ενήλικες το περιεχόμενο που αφορά τους νέους, αλλά να αναλαμβάνουν εκείνοι τον ρόλο του κριτή;
Ήταν μια ιδέα που είχαμε πριν από κάποια χρόνια, προσπαθώντας να δοκιμάσουμε τις επιλογές μας. Είδαμε με μεγάλη χαρά το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή των παιδιών και έτσι οι ενότητες Teens’ & Kids’ Picks έγιναν από τις πιο ενδιαφέρουσες του προγράμματός μας.
Τα παιδιά και οι νέοι επιλέγουν ταινίες που θα παρακολουθήσουν συνομήλικοί τους. Φέτος, 36 παιδιά του Δημοτικού και 14 έφηβοι επιμελούνται, για πέμπτη χρονιά, τις ενότητες Kids’ και Teens’ Picks. Δεν επιλέγουν απλώς τις ταινίες, αλλά τις παρουσιάζουν και μπροστά στο κοινό. Αυτή η διαδικασία ενδυναμώνει τα παιδιά και καλλιεργεί πολλές δεξιότητες, πέρα από την κριτική σκέψη.
Η Kids Jury παρακολουθεί τις ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος και απονέμει τα βραβεία Καλύτερης Παιδικής Ταινίας Μεγάλου και Μικρού Μήκους. Και σε αυτή την περίπτωση, ο στόχος είναι να δοθεί λόγος στα παιδιά, πέρα από τους ειδικούς.
Παράλληλα με τις προβολές, διοργανώνετε το “ATHICFF Talks” σε συνεργασία με την Google για την ψυχική υγεία των παιδιών στην ψηφιακή εποχή. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζετε ως διοργάνωση όταν προσπαθείτε να προσελκύσετε παιδιά που έχουν συνδέσει την ψυχαγωγία τους σχεδόν αποκλειστικά με τις οθόνες των κινητών;
Η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, στις 18:30 μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής, και η αφετηρία της δεν είναι το ερώτημα «πώς θα κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από τις οθόνες». Η τεχνολογία είναι κομμάτι της ζωής μας και μας ενδιαφέρει πώς θα βοηθήσουμε τους νέους να χτίσουν μια υγιή, δημιουργική και ασφαλή σχέση μαζί της.
Η συζήτηση απευθύνεται σε γονείς και εκπαιδευτικούς και φέρνει στο ίδιο τραπέζι την Πολιτεία, την εκπαίδευση, την επιστημονική κοινότητα και την τεχνολογία, με στόχο να δούμε πώς προετοιμάζουμε τα παιδιά ώστε να γίνουν αυτόνομοι, κριτικοί και υπεύθυνοι ψηφιακοί πολίτες.
Στο Φεστιβάλ δεν αισθανόμαστε ότι χρειάζεται να δώσουμε κάποια μάχη ενάντια στις μικρές οθόνες. Προτείνουμε μια συνολική εμπειρία. Πέρα από τις ταινίες, προσφέρουμε πολλές δράσεις που συνδυάζουν την τεχνολογία, την τέχνη του κινηματογράφου και τη δημιουργικότητα. Υπάρχει κάτι για όλους σε αυτή τη μεγάλη γιορτή.
Αν ξεχωρίζατε μία στιγμή, μία αντίδραση παιδιού ή μια προβολή από τη μέχρι τώρα πορεία σας στο Φεστιβάλ που συμπυκνώνει όλο το νόημα αυτής της προσπάθειας, ποια θα ήταν αυτή;
Η φιλοξενία μαθητών Γυμνασίου από απομακρυσμένες περιοχές είναι η δράση που ξεχωρίζω. Χάρη στη γενναιοδωρία των δωρητών μας, μπορούμε κάθε χρόνο να προσκαλούμε και να φιλοξενούμε μαθητές από μια περιοχή όπου δεν υπάρχει κινηματογράφος.
Τα παιδιά, τις περισσότερες φορές, έρχονται για πρώτη φορά στην Αθήνα και επισκέπτονται για πρώτη φορά το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Δεν θα ξεχώριζα κάποια συγκεκριμένη αντίδρασή τους. Βλέπω, όμως, καθαρά πώς αυτή η πρώτη επαφή τους με τον κινηματογράφο, σε αυτή την ηλικία, «γράφει» μέσα τους.
