Κάθε Ιανουάριο και Ιούλιο, το Παρίσι φιλοξενεί μια από τις πιο παράδοξες και παρεξηγημένες τελετουργίες της σύγχρονης μόδας. Οι επιδείξεις haute couture παρουσιάζουν ρούχα που οι περισσότερες γυναίκες δεν θα αγοράσουν ποτέ. Φορέματα φτιαγμένα εξ ολοκλήρου στο χέρι, με εκατοντάδες ώρες εργασίας, τιμές που δεν αναγράφονται και σιλουέτες που συχνά μοιάζουν θεατρικές ή υπερβολικές. Κι όμως, παρά αυτή την απόσταση από την καθημερινότητα, η haute couture παραμένει προάγγελος της μόδας, ένας από τους πιο αξιόπιστους δείκτες για το πού κατευθύνεται το γυναικείο ντύσιμο. Όχι επειδή οι τάσεις ξεκινούν εκεί με γραμμικό τρόπο. Αλλά επειδή εκεί διατυπώνονται πρώτα τα ερωτήματα που αργότερα απασχολούν ολόκληρη τη βιομηχανία.
Couture σαν εργαστήριο ιδεών – γιατί είναι προάγγελος της μόδας
Η haute couture δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια ακριβή εκδοχή του prêt-à-porter. Από την ίδρυσή της, λειτούργησε ως χώρος πειραματισμού, σχεδόν ως ερευνητικό εργαστήριο. Εκεί δοκιμάζονται σιλουέτες χωρίς την πίεση της μαζικής παραγωγής, εκεί το ύφασμα προηγείται του κόστους και η ιδέα προηγείται της εμπορικότητας.Αυτός ακριβώς ο ρόλος είναι που καθιστά την couture προάγγελο της μόδας. Οι τάσεις δεν μεταφέρονται αυτούσιες από την couture στο street style. Μεταφέρονται στάσεις: το πώς το σώμα αντιμετωπίζεται, ποια μέρη του τονίζονται ή αφήνονται ελεύθερα, ποια υλικά θεωρούνται σύγχρονα και ποια αφήγηση συνοδεύει το ένδυμα. Όταν η couture στρέφεται προς τη δομή, την αυστηρότητα και την αρχιτεκτονική γραμμή, το prêt-à-porter ακολουθεί με πιο φορέσιμες εκδοχές. Όταν επιστρέφει στη ρευστότητα, στη διαφάνεια ή στην ευθραυστότητα, η καθημερινή μόδα υιοθετεί αντίστοιχες διαθέσεις.
Όταν η couture γίνεται προάγγελος της μόδας στην ιστορία
Η σχέση αυτή δεν είναι θεωρητική. Στη δεκαετία του 1950, η couture του Christian Dior όρισε το New Look, όχι απλώς ως αισθητική αλλά ως πρόταση ζωής. Η τονισμένη μέση και οι φούστες με όγκο επηρέασαν για χρόνια τον τρόπο με τον οποίο ντύνονταν οι γυναίκες στη Δύση.Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, οι couture συλλογές του John Galliano στον Dior και του Alexander McQueen δεν αντιγράφηκαν μαζικά. Άλλαξαν όμως ριζικά τη γλώσσα της μόδας, εισάγοντας αφήγηση, δραματουργία και ψυχολογία. Το ρούχο έπαψε να είναι απλώς αντικείμενο και μετατράπηκε σε φορέα ιστορίας και ταυτότητας.
Τη δεκαετία του 2010, η haute couture του Valentino υπό τους Pierpaolo Piccioli και Maria Grazia Chiuri έφερε ξανά στο προσκήνιο την έννοια της συλλογικότητας και της διαφορετικότητας, επηρεάζοντας όχι μόνο τη μόδα αλλά και τον τρόπο που μιλάμε γι’ αυτήν.
Ποιοι οίκοι επηρεάζουν πραγματικά τη γενική μόδα σήμερα
Δεν επηρεάζουν όλοι οι couture οίκοι με τον ίδιο τρόπο. Κάποιοι λειτουργούν ως θεματοφύλακες παράδοσης. Άλλοι, ως ενεργοί διαμορφωτές του παρόντος.
Chanel
Στη Chanel, η πρόσφατη haute couture συλλογή δεν επανέλαβε αφηρημένα την έννοια της άνεσης, αλλά την έκανε ορατή μέσα από διαφάνειες, εξαιρετικά ελαφριά κεντήματα και tailleur που κινούνται. Τα σακάκια από mousseline, τα σχεδόν άυλα υφάσματα και τα κεντήματα που φαίνονται καλύτερα από κοντά έδειξαν μια couture φτιαγμένη για κίνηση και καθημερινή παρουσία, όχι για στατικότητα. Η Chanel έδειξε ότι η υψηλή ραπτική μπορεί να είναι τεχνικά εξαντλητική χωρίς να γίνεται βαριά.
Dior
Στον Dior, η πρόσφατη haute couture συλλογή του Jonathan Anderson δήλωσε ανοιχτά τον διάλογό της με την ιστορία του οίκου και της μόδας. Ο σχεδιαστής άντλησε έμπνευση από τον John Galliano, αλλά και από τη δεκαετία του 1910, τον κόσμο του Paul Poiret και τη στιγμή πριν η μόδα εγκλωβιστεί στη δομή. Οι αναφορές αυτές αποτυπώθηκαν σε ρευστές σιλουέτες, σε ρούχα χωρίς κορσέδες, σε draped κατασκευές και σε μια αίσθηση ελευθερίας που παρέπεμπε στις πρώιμες απόπειρες απελευθέρωσης του σώματος.
Τα λουλούδια, τόσο ως μοτίβο όσο και ως κατασκευαστική λεπτομέρεια, λειτούργησαν ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, ενώ τα πλεκτά ενσωματώθηκαν απροσδόκητα στην couture ως ένδειξη μιας πιο ήπιας, σύγχρονης προσέγγισης στην κατασκευή. Από τα διακριτικά floral στοιχεία έως τις χειροποίητες εφαρμογές, η συλλογή έδειξε μια couture που δεν αντιμετωπίζει την ιστορία ως μνημείο, αλλά ως ζωντανό υλικό. Ο Dior του Jonathan Anderson δεν μίλησε για αναπαραγωγή, αλλά για συνέχεια — για το πώς η haute couture μπορεί να αντλεί από το παρελθόν για να παραμένει σύγχρονη.
Valentino
Στον Valentino του Alessandro Michele, η πρόσφατη couture συλλογή κινήθηκε συνειδητά ανάμεσα στο twenties, τον μεσοπόλεμο, την art déco κομψότητα και το πνεύμα του Erté.
Φορέματα που παρέπεμπαν σε costume design, πλούσια κεντήματα, feather headdresses και σιλουέτες που θύμιζαν πρώιμο κινηματογράφο συνέθεσαν μια εικόνα έντονα σκηνοθετημένη. Ο ίδιος ο Alessandro Michele χαρακτήρισε τη συλλογή «Specula Mundi», έναν καθρέφτη του κόσμου. Αυτή η επιστροφή στον μεσοπόλεμο φωτίζει τον κόσμο πριν από τον μεταπολεμικό Christian Dior, το αισθητικό και κοινωνικό έδαφος που προηγήθηκε της τομής που ο ίδιος θα φέρει στην υψηλή ραπτική.
Schiaparelli
Στον Schiaparelli, ο Daniel Roseberry έδειξε μια couture που λειτουργεί πρωτίστως ως εικόνα, αντλώντας έντονα στοιχεία από τον κόσμο των εντόμων. Γλυπτικά φορέματα με ζώα, φτερά που ξεπηδούν από το σώμα, προεξοχές που μετατρέπουν το ένδυμα σε αντικείμενο τέχνης, αλλά και αυστηρά ραμμένα tailleurs με υπερβολικά στοιχεία. Το πρόσφατο show επιβεβαίωσε ότι ο Schiaparelli δεν επιδιώκει τη φορεσιμότητα, αλλά τη δημιουργία στιγμών υψηλής οπτικής έντασης που επηρεάζουν styling, red carpet και τον τρόπο που η μόδα κυκλοφορεί στα media.
Τι προβλέπει πραγματικά η couture για τις επόμενες σεζόν
Η πρόσφατη εικόνα της haute couture δεν δείχνει επιστροφή στη λιτότητα. Δείχνει μια συνειδητή επιμονή στην κατασκευή, στην επιτήδευση και στη μνήμη. Στη Chanel του Matthieu Blazy, η δεξιοτεχνία γίνεται ελαφρότητα και καθημερινότητα. Στον Dior του Jonathan Anderson, η couture μεταφράζεται σε σύγχρονο craft, cool και φορέσιμο. Στον Valentino και τον Schiaparelli, η εικόνα και η θεατρικότητα παραμένουν κεντρικές.
Αν κάτι προβλέπει η couture για τις επόμενες σεζόν, είναι ότι η υπερβολή δεν θα αντιγραφεί, αλλά θα μεταφραστεί. Το έντονο tailoring θα γίνει καθαρό κόψιμο. Το κέντημα θα εμφανιστεί πιο στρατηγικά. Και η couture θα συνεχίσει να λειτουργεί ως προάγγελος της μόδας, όχι επειδή υπαγορεύει τι θα φορεθεί, αλλά επειδή ορίζει πώς αξίζει να φτιάχνεται ένα ρούχο.
Ο προάγγελος της μόδας
Οι επιδείξεις haute couture στο Παρίσι δεν μας λένε τι θα φορέσουμε αύριο το πρωί. Μας λένε κάτι πιο ουσιαστικό: πώς σκέφτεται η μόδα πριν γίνει καθημερινότητα. Σε έναν κόσμο εικόνας και ταχύτητας, η haute couture παραμένει προάγγελος της μόδας, ένας χώρος όπου το ένδυμα εξακολουθεί να έχει βάρος, μνήμη και πολιτισμική σημασία.
Διαβάστε επίσης: Αντιγόνη Κουλουκάκου: Ταξιδιωτικό στυλ στη Νάπολη
