Η έκθεση «Bardo Fabiani. Memories of the Beautiful Past» στην Αγία Πετρούπολη γίνεται η αφορμή για να επιστρέψουμε στο έργο ενός φωτογράφου που δεν χρειάστηκε ποτέ να ανακαλύψει τη μόδα. Γεννήθηκε μέσα της. Για τον Bardo Fabiani, μόδα και φωτογραφία συνδέθηκαν από πολύ νωρίς με έναν κόσμο από ατελιέ, υφάσματα, fittings, περιοδικά, φωτογράφους και γυναίκες που χρησιμοποιούσαν τα ρούχα για να αφηγηθούν ποια ήταν.
Αργότερα πήρε ο ίδιος τη φωτογραφική μηχανή και άρχισε να καταγράφει αυτόν τον κόσμο από μέσα. Όχι σαν ένας εξωτερικός παρατηρητής, αλλά σαν κάποιος που γνώριζε ήδη τη γλώσσα του.
Ένα παιδί μέσα στην Alta Moda
Για να καταλάβει κανείς τον Bardo Fabiani πρέπει να επιστρέψει στην οικογένειά του και σε μια καθοριστική περίοδο για την ιταλική μόδα. Η μητέρα του, Simonetta Colonna di Cesarò, γνωστή στη μόδα απλώς σαν Simonetta, ανήκει στη γενιά των δημιουργών που έφεραν την ιταλική Alta Moda στη διεθνή σκηνή μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πατέρας του, Alberto Fabiani, υπήρξε επίσης ένας από τους σημαντικούς Ιταλούς couturiers της εποχής.
Για τον Bardo τα ατελιέ, τα υφάσματα, τα fittings και οι γυναίκες που φορούσαν couture δεν αποτελούσαν έναν μακρινό, μυστηριώδη κόσμο. Ήταν εικόνες της παιδικής του ηλικίας. Σε ηλικία επτά ετών απέκτησε την πρώτη του φωτογραφική μηχανή. Ίσως εκεί να βρίσκεται και μία από τις εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο αργότερα κοίταξε τη μόδα. Δεν τη φωτογράφιζε σαν κάτι ξένο που είχε τοποθετηθεί μπροστά στον φακό του. Τη γνώριζε ήδη από την άλλη πλευρά.
Από τον David Bailey στη Vogue Italia
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ο Bardo Fabiani βρέθηκε στο Λονδίνο, όπου εργάστηκε δίπλα στον David Bailey, έναν από τους φωτογράφους που είχαν ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η μόδα μπορούσε να εμφανίζεται στις σελίδες ενός περιοδικού.
Ήταν ένα σημαντικό σχολείο, αλλά ο Fabiani δεν έμεινε στη σκιά κανενός. Σταδιακά διαμόρφωσε τη δική του φωτογραφική γλώσσα και η πορεία του συνδέθηκε στενά με τον κόσμο των μεγάλων περιοδικών μόδας και ιδιαίτερα με τη Vogue Italia.
Στις εικόνες του το πρόσωπο δεν εξαφανίζεται πίσω από το ρούχο και το ρούχο δεν αντιμετωπίζεται σαν ένα αντικείμενο που πρέπει απλώς να παρουσιαστεί. Ακόμη και όταν μια φωτογραφία είναι προσεκτικά στημένη, συχνά διατηρεί την αίσθηση ότι κάτι συνέβη πραγματικά μπροστά στον φακό.
Χιούμορ, θεατρικότητα και παρατήρηση χαρακτηρίζουν μεγάλο μέρος της δουλειάς του. Στο έργο του μόδα και φωτογραφία δεν λειτουργούν σαν δύο ξεχωριστές περιοχές, αλλά σαν μέρη της ίδιας αφήγησης. Ο κινηματογράφος βρέθηκε επίσης μέσα σε αυτή την ιστορία. Ανάμεσα στα πρόσωπα που πέρασαν από τον φακό του ήταν ο Donald Sutherland, τον οποίο φωτογράφισε στη Ρώμη την περίοδο των γυρισμάτων του «Casanova» του Federico Fellini.
Ήταν μια εποχή κατά την οποία μόδα, κινηματογράφος, τέχνη και περιοδικά επικοινωνούσαν συνεχώς μεταξύ τους. Και ο Bardo Fabiani βρισκόταν ακριβώς εκεί.
Η Anna Piaggi και μια δημιουργική φιλία
Ανάμεσα στις σημαντικές συναντήσεις της ζωής του, μία απέκτησε ξεχωριστή θέση. Εκείνη με την Anna Piaggi. Η σχέση τους δεν περιορίστηκε ποτέ στο συνηθισμένο σχήμα φωτογράφος και fashion editor. Υπήρξε μια μακρόχρονη φιλία και μια δημιουργική συνομιλία που άφησε το αποτύπωμά της σε ορισμένες από τις πιο αναγνωρίσιμες σελίδες της ιταλικής μόδας.
Η Piaggi αντιμετώπιζε το ρούχο σαν μέρος ενός τεράστιου πολιτιστικού αρχείου. Μπορούσε να ενώσει ένα couture φόρεμα με ένα καπέλο, μια ιστορική αναφορά με κάτι εντελώς σύγχρονο, ένα αντικείμενο, μια λέξη ή ένα χρώμα που στα μάτια κάποιου άλλου δεν θα είχαν καμία σχέση μεταξύ τους. Στα χέρια της όμως αποκτούσαν.
Οι Doppie Pagine που σταματούσαμε να κοιτάξουμε
Στις περίφημες Doppie Pagine της Vogue Italia αυτό το σύμπαν απλωνόταν σε δύο σελίδες. Δεν επρόκειτο απλώς για ένα ακόμη fashion editorial. Φωτογραφίες, styling, κείμενα, τυπογραφία και layout δημιουργούσαν έναν δικό τους κόσμο. Η σελίδα δεν λειτουργούσε σαν ουδέτερο πλαίσιο για την εικόνα. Ήταν μέρος της ίδιας της ιδέας.
Οι φωτογραφίες του Bardo Fabiani έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της γλώσσας. Εδώ η μόδα και φωτογραφία μπορούσαν να συνομιλούν με την ιστορία, το χιούμορ και το απρόβλεπτο χωρίς να χρειάζεται να εξηγούν κάθε λεπτομέρεια. Πίσω από αυτή τη φαινομενική εκκεντρικότητα βρισκόταν τεράστια γνώση της ιστορίας της μόδας. Και πίσω από τις εικόνες βρισκόταν μια πραγματική σχέση.
Ο Bardo έχει μιλήσει για τα ταξίδια με την Piaggi, τα fashion shows, τις επισκέψεις στους οίκους, τα γεύματα και τις συζητήσεις τους. Ακόμη και η αναζήτηση ενός τίτλου για μια Doppia Pagina μπορούσε να μετατραπεί σε μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί αυτές οι εικόνες δεν μοιάζουν με το αποτέλεσμα μιας απλής επαγγελματικής ανάθεσης. Δημιουργήθηκαν μέσα από χρόνο, εμπιστοσύνη, γνώση και φιλία.
Όταν γνωρίσαμε τον Bardo Fabiani
Τον Bardo Fabiani είχαμε την τύχη να τον γνωρίσουμε προσωπικά μέσω της πολύ καλής μας φίλης Άννας Καψάλη, ενώ την Anna Piaggi τη συναντήσαμε αρκετές φορές στο Μιλάνο, στα χρόνια των επιδείξεων. Κατά έναν τρόπο όμως τους γνωρίζαμε ήδη.
Οι Doppie Pagine ήταν από εκείνες τις σελίδες της Vogue Italia στις οποίες σταματούσαμε. Κοιτούσαμε τις φωτογραφίες, τα ρούχα, τις λέξεις, τα χρώματα και εκείνο το απίστευτο layout στο οποίο τίποτα δεν έμοιαζε να ακολουθεί τους συνηθισμένους κανόνες ενός περιοδικού μόδας.
Υπήρχε επίσης το Vanity, το περιοδικό που είχε συνδεθεί με τη δημιουργική πορεία της Piaggi και που γνωρίσαμε στα χρόνια της Ιταλίας. Τεύχη του παραμένουν μέχρι σήμερα στο αρχείο μας, μαζί με βιβλία και περιοδικά μιας περιόδου κατά την οποία η έντυπη σελίδα μπορούσε ακόμη να λειτουργήσει σαν πεδίο πειραματισμού.
Όταν η σελίδα δεν έπρεπε να εξηγηθεί σε ένα δευτερόλεπτο
Δεν χρειάζεται να υποστηρίξει κανείς ότι η μόδα του παρελθόντος ήταν καλύτερη για να αναγνωρίσει πόσο διαφορετικός ήταν ο τρόπος με τον οποίο δημιουργούνταν και καταναλώνονταν οι εικόνες της. Σήμερα η μόδα παράγει έναν τεράστιο αριθμό εικόνων με ταχύτητα που εκείνη την εποχή θα ήταν αδιανόητη. Μαζί με την ταχύτητα άλλαξε και ο χρόνος που τους διαθέτουμε.
Οι Doppie Pagine μπορούσαν να είναι πυκνές, υπερβολικές, παράξενες, ακόμη και δύσκολες. Δεν ήταν σχεδιασμένες για να γίνουν κατανοητές μέσα σε ένα δευτερόλεπτο. Έπρεπε να τις κοιτάξεις και αυτό ακριβώς κάναμε.
Για τον Bardo Fabiani αυτή η ελευθερία υπήρξε ιδανικό δημιουργικό έδαφος. Η μόδα και φωτογραφία μπορούσαν να συνομιλήσουν με τον κινηματογράφο, την ιστορία, το χιούμορ και την προσωπικότητα χωρίς κάθε εικόνα να πρέπει να εξηγήσει αμέσως τον εαυτό της. Η Anna Piaggi είχε την ελευθερία να κατασκευάζει έναν δικό της κόσμο. Ο Bardo είχε την ικανότητα να τον φωτογραφίζει χωρίς να του αφαιρεί την παραξενιά του.
Memories of the Beautiful Past
Ο τίτλος της έκθεσης στην Αγία Πετρούπολη μοιάζει σχεδόν με δήλωση. «Memories of the Beautiful Past». Οι φωτογραφίες του Bardo Fabiani όμως δεν αποκτούν αξία επειδή μας επιτρέπουν να πούμε ότι κάποτε όλα ήταν καλύτερα. Η σημασία τους βρίσκεται αλλού.
Ο Fabiani γεννήθηκε μέσα στην Alta Moda. Μεγάλωσε ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που συμμετείχαν στη διαμόρφωση της διεθνούς ταυτότητας της ιταλικής μόδας και επέλεξε στη συνέχεια να σταθεί πίσω από τον φακό και να καταγράψει έναν κόσμο που γνώριζε από παιδί.
Στην πορεία συνάντησε ανθρώπους που μπορούσαν να μετατρέψουν μια φωτογράφιση ή δύο σελίδες ενός περιοδικού σε κάτι πολύ περισσότερο. Η Anna Piaggi ήταν ένας από αυτούς. Ίσως γι’ αυτό οι Doppie Pagine εξακολουθούν να μας κάνουν να σταματάμε όταν τις βλέπουμε σήμερα. Δεν είναι απλώς vintage σελίδες ενός σημαντικού περιοδικού. Έχουν ακόμη ιδέες μέσα τους.
Και το έργο του Bardo Fabiani εξακολουθεί να θυμίζει ότι μόδα και φωτογραφία, όταν συναντούν τη γνώση, την περιέργεια, τη φιλία και την ελευθερία, μπορούν να ξεπεράσουν κατά πολύ τη στιγμή για την οποία δημιουργήθηκαν και να μείνουν.
Διαβάστε επίσης : Gaia Mercuri: Η μουσική, το pre-loved fashion και ένα μπλε jacket με ιστορία
