Οι περισσότεροι ζούμε με την αίσθηση ότι κρατάμε το τιμόνι. Κάνουμε πλάνα, χτίζουμε στόχους, ορίζουμε τον εαυτό μας μέσα από ρόλους και βεβαιότητες. Και μετά, κάτι απρόβλεπτο συμβαίνει.
Ένα γεγονός που δεν είχαμε υπολογίσει και ξαφνικά ο χάρτης δεν ισχύει πια.
Εκεί ακριβώς, λένε γνωστικοί επιστήμονες, αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας.
Οι μεγάλες αλλαγές μοιάζουν συχνά με απώλεια. Και είναι. Όμως ταυτόχρονα λειτουργούν σαν καθρέφτης: μας αναγκάζουν να δούμε ποιοι είμαστε πέρα από τις συνήθειες, τις εικόνες και τους ρόλους που είχαμε μάθει να υπηρετούμε. Όχι με ρομαντικό τρόπο, αλλά με αλήθεια!
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αγαπά την αίσθηση ελέγχου. Ακόμα κι όταν δεν είναι απολύτως πραγματική, μας προστατεύει, μας κινητοποιεί, μας κάνει να νιώθουμε ότι η ζωή έχει νόημα. Όταν όμως αυτός ο έλεγχος διαλύεται από μια ασθένεια, μια απώλεια, μια ανατροπή το πιο δύσκολο συναίσθημα δεν είναι πάντα ο πόνος, αλλά η αβεβαιότητα. Το «δεν ξέρω τι ακολουθεί».
Κι όμως, η επιστήμη δείχνει κάτι παρηγορητικό: είμαστε πολύ πιο προσαρμοστικοί απ’ όσο πιστεύουμε. Υπάρχει μάλιστα μια γνωστική ψευδαίσθηση που μας κάνει να νομίζουμε ότι «έχουμε τελειώσει» ως άνθρωποι, ότι δεν θα αλλάξουμε άλλο. Δεν ισχύει. Οι αξίες μας, οι τρόποι που διαχειριζόμαστε τις δυσκολίες, ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας, εξελίσσονται ειδικά μετά από μεγάλες αλλαγές.
Στην αρχή μιας δύσκολης μετάβασης, συνήθως υποτιμάμε τις μελλοντικές μας αντοχές. Ο άνθρωπος που θα σταθεί όρθιος στο τέλος της διαδρομής, δεν είναι ο ίδιος με εκείνον που φοβισμένος κάνει το πρώτο βήμα.
Μπορούμε όντως να «επανεκπαιδεύσουμε» τον εγκέφαλό μας;
Ένα από τα πιο πρακτικά μαθήματα που προκύπτουν από αυτή την έρευνα είναι το πώς ορίζουμε την ταυτότητά μας. Όταν τη δένουμε αποκλειστικά με έναν ρόλο — μια δουλειά, ένα όνειρο, μια εικόνα — κάθε αλλαγή μοιάζει με κατάρρευση.
Όταν όμως εστιάζουμε στο «γιατί» πίσω από αυτόν τον ρόλο, ανοίγουν νέοι δρόμοι.
Η ανάγκη για σύνδεση, δημιουργία, προσφορά ή νόημα μπορεί να εκφραστεί με περισσότερους τρόπους απ’ όσους φανταζόμαστε.
Και ναι, ακόμα και η άρνηση, για λίγο, έχει τον ρόλο της. Μας προστατεύει μέχρι να μπορέσουμε να αντέξουμε την πραγματικότητα. Σταδιακά όμως, βοηθά να κρατάμε ζωντανά όσα μέσα μας παραμένουν σταθερά τις αξίες, τις σχέσεις, τις εσωτερικές μας ρίζες.
Η ζωή δεν ακολουθεί πάντα το πλάνο μας. Αλλά η προσαρμοστικότητα, η ευελιξία και η αυτοσυμπόνια είναι δεξιότητες που χτίζονται. Και τελικά, αυτές είναι που μας κρατούν όρθιους όταν όλα γύρω αλλάζουν.
Όταν η ζωή έχει άλλα σχέδια, αυτή η εσωτερική προσαρμοστικότητα μπορεί να αποδειχθεί το πιο πολύτιμο “εργαλείο” που μπορούμε να καλλιεργήσουμε.
Διαβάστε επίσης: Το απόλυτο weekend reset: Οργανώσε σπίτι, χρόνο και διάθεση
