Η έννοια του brain rewiring εξηγείται απλά: πώς οι συνήθειες, οι σκέψεις και οι εμπειρίες μας διαμορφώνουν τον εγκέφαλο και γιατί τίποτα δεν είναι τόσο «σταθερό» όσο νομίζουμε.
Τον τελευταίο καιρό ακούμε παντού τη φράση “rewire your brain“. Στα social, στα podcasts, στα βιβλία αυτοβελτίωσης. Ακούγεται σχεδόν ποιητικό αλλά είναι όντως κάτι που συμβαίνει στον εγκέφαλό μας ή απλώς ένας μοντέρνος τρόπος να μιλάμε για αλλαγή συνηθειών;
Η επιστήμη λέει πως δεν πρόκειται για σχήμα λόγου.
Ο εγκέφαλος δεν είναι ένα στατικό όργανο που λειτουργεί πάντα με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, έχει την ικανότητα να προσαρμόζεται, να αλλάζει και να δημιουργεί νέες συνδέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας.
Αυτή η ικανότητα ονομάζεται νευροπλαστικότητα.
Με απλά λόγια, κάθε φορά που μαθαίνουμε κάτι καινούργιο ή επαναλαμβάνουμε μια συμπεριφορά, ο εγκέφαλος «χαράζει» μονοπάτια. Όσο πιο συχνά περπατάμε αυτά τα μονοπάτια είτε πρόκειται για μια σκέψη, μια συνήθεια ή μια αντίδραση τόσο πιο εύκολα τα ακολουθούμε ξανά.
Έτσι δημιουργούνται οι συνήθειες, καλές ή κακές.
Η ιδέα ότι «η εξάσκηση φέρνει την τελειότητα» δεν είναι απλώς μια φράση ενθάρρυνσης. Σύμφωνα με τη νευροεπιστήμη, ό,τι επαναλαμβάνουμε, κυριολεκτικά ενσωματώνεται στον εγκέφαλο. Αυτό σημαίνει πως όχι μόνο μαθαίνουμε να παίζουμε καλύτερα ένα όργανο ή να κινούμαστε πιο άνετα στο σώμα μας, αλλά και ότι ο τρόπος που μιλάμε στον εαυτό μας, που αντιμετωπίζουμε το άγχος ή που αντιδρούμε στις δυσκολίες γίνεται μέρος της «καλωδίωσης» μας.
Το ενδιαφέρον και ταυτόχρονα απαιτητικό κομμάτι είναι ότι αυτή η ευελιξία του εγκεφάλου δεν λειτουργεί πάντα υπέρ μας. Έντονες ή τραυματικές εμπειρίες μπορούν επίσης να αφήσουν αποτύπωμα, επηρεάζοντας τη μνήμη, τη συναισθηματική ρύθμιση και το πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας. Ο εγκέφαλος μαθαίνει από όλα, όχι μόνο από όσα μας ωφελούν.
Κι όμως, το γεγονός ότι ο εγκέφαλος αλλάζει σημαίνει και κάτι αισιόδοξο: τίποτα δεν είναι απόλυτα παγιωμένο. Οι σκέψεις, οι αντιδράσεις και οι συνήθειες δεν είναι μόνιμες ταμπέλες. Είναι μοτίβα που μπορούν να εξελιχθούν. Όχι από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά μέσα από επανάληψη, επίγνωση και χρόνο.
Ίσως, τελικά, το rewiring your brain να μην είναι μια θεαματική αλλαγή, αλλά κάτι πιο ήσυχο και καθημερινό: η συνειδητή επιλογή να δίνουμε χώρο σε νέους τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς. Και αυτή ακριβώς είναι η δύναμη του εγκεφάλου μας ότι δεν σταματά ποτέ να μαθαίνει.
Διαβάστε επίσης: Μικρές συνήθειες που λένε στο σώμα ότι ήρθε η ώρα για ύπνο
